Ajax heeft de Meester Kackadorisprijs 2026 gekregen, de jaarlijkse spotprijs van de Vereniging tegen de Kwakzalverij (VtdK). De vereniging maakte op vrijdag 2 oktober op haar website bekend dat de Amsterdamse club de prijs krijgt vanwege de sponsorovereenkomst met supplementenbedrijf Vitakruid. Persbureau ANP nam het nieuws dezelfde avond over. De officiële uitreiking stond gepland voor zaterdag 3 oktober, tijdens het jaarsymposium van de VtdK in Amsterdam.
De prijs gaat elk jaar naar een persoon of organisatie die volgens de vereniging “kwakzalverij bevordert, zonder die zelf te bedrijven”. Op 22 september had de VtdK een shortlist van drie gepresenteerd: Ajax, BENU-Apotheken en beroepsvereniging Verpleegkundigen en Verzorgenden Nederland (V&VN). In juli waren al acht genomineerden bekendgemaakt.
Vitakruid is sinds 1 januari 2026 partner van Ajax. Volgens Voetbalzone is het bedrijf tot minimaal medio 2028 ‘Official Nutrition Supplier’ van de club. De selectie gebruikt verschillende producten van het merk en er worden supplementen ontwikkeld die op Ajax zijn afgestemd.
Volgens de jury geeft juist die verbintenis de praktijken van Vitakruid extra uitstraling en geloofwaardigheid. Ajax heeft honderdduizenden supporters, onder wie veel jongeren, en heeft daarmee in de ogen van de VtdK een maatschappelijke voorbeeldfunctie. Van zo’n club mag worden verwacht dat ze kritisch kijkt naar “de gezondheidsclaims en commerciële praktijken van haar sponsors”, schrijft de vereniging.
Juryvoorzitter Michiel Hengeveld, emeritus hoogleraar, zei dat een club met het publieke profiel van Ajax “geen geloofwaardigheid moeten verlenen aan een bedrijf” dat met onbewezen gezondheidsclaims supplementen verkoopt.
Wat de VtdK Vitakruid verwijt
De vereniging somt een reeks bezwaren op. Vitakruid verkoopt een groot assortiment voedingssupplementen met gezondheidsclaims waarvoor volgens de VtdK “een deugdelijke wetenschappelijke onderbouwing ontbreekt”. Het bedrijf laat bekende Nederlanders zijn producten aanprijzen en leidt in een achtdaagse cursus eigen ’therapeuten’ op. In die opleiding komt volgens de vereniging onder meer aan bod hoe supplementen bij depressie kunnen worden ingezet, en hoe patiënten bij hun huisarts worden weggehaald.
Ook zou Vitakruid waarschuwingen van het RIVM over de risico’s van kruidenpreparaten bagatelliseren. Toen wetenschapsjournalist Adriaan ter Braack, bekend als ‘Sjamadriaan’, kritiek uitte, reageerde het bedrijf met juridische druk, stelt de VtdK. In juli eiste Vitakruid zelf een rectificatie van een artikel waarin de vereniging de acht oorspronkelijke genomineerden noemde. Het bedrijf betwistte een deel van de kwalificaties van de jury.
Ajax houdt vast aan eerdere verklaring
Ajax ging niet in op de uitnodiging om de prijs in Amsterdam in ontvangst te nemen of daar te reageren. Een perswoordvoerder herhaalde per e-mail een eerdere verklaring van de club. Daarin staat dat de samenwerking tot stand kwam na gesprekken waarin beide partijen hun visie op voeding en herstel deelden. Voeding, training, herstel en leefstijl blijven de basis, aldus Ajax. Supplementen zijn “geen vervanging van een gezonde leefstijl”, maar kunnen voor volwassen spelers, afhankelijk van hun individuele behoefte, een ondersteunende rol spelen. Volgens de club horen ze al jaren bij het topsportprogramma, waarin gezonde basisvoeding centraal staat.
Met die lijn reageerde Ajax eind maart ook al, toen het AVROTROS-programma Radar aandacht besteedde aan Vitakruid. Dat merk werkt behalve met Ajax samen met tientallen influencers. De Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) liet Radar toen weten dat ze onderzoek doet naar influencers die bij het promoten van voedingsmiddelen verboden claims gebruiken. In dat onderzoek waren op dat moment nog geen maatregelen opgelegd; een vervolginspectie zou eind van de zomer resultaten opleveren.
Analyse: een imagokwestie, geen sportieve
Voor Ajax heeft de prijs geen sportieve of financiële gevolgen. De overeenkomst met Vitakruid loopt gewoon door en de VtdK heeft geen middelen om daar iets aan te veranderen. De schade zit in het beeld. Het logo van Ajax staat naast dat van een merk dat volgens een vereniging met meer dan een eeuw geschiedenis onbewezen claims doet richting een breed publiek.
Wie de twee standpunten naast elkaar legt, ziet dat ze langs elkaar heen praten. De jury richt zich niet op de supplementen die volwassen profs onder begeleiding van de medische staf slikken, maar op de marketing van Vitakruid richting consumenten en op de jonge achterban die het Ajax-shirt ziet. Het antwoord van de club gaat juist over de eigen spelersgroep. Op de verwijten over claims, influencers en de therapeutenopleiding gaat Ajax in de verklaring niet in.
Dat de club ook wegbleef bij de uitreiking, past in die aanpak. Ajax laat het bij de eerder ingenomen positie en voert de inhoudelijke discussie niet publiekelijk. Voor de VtdK levert dat evengoed aandacht op: de naam van de grootste club van het land trekt meer publiciteit dan die van een apothekersketen of een beroepsvereniging.
De Vereniging tegen de Kwakzalverij werd in 1881 opgericht en reikt de Meester Kackadorisprijs sinds 2003 elk jaar uit.
